Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, artan enerji ve güvenlik zorluklarına odaklanan acil AB zirvesine katılmak üzere 24 Nisan Cuma günü Lefkoşa’ya ulaştı. “Yazı Kurtarmak” başlığıyla düzenlenen toplantı, Hürmüz Boğazı’nda artan gerilimler ve küresel enerji arzına yönelik büyüyen endişeler ortamında gerçekleştirildi.
Agence France-Presse’e göre zirve, AB liderlerinin yanı sıra bölgesel aktörleri de bir araya getirdi. Katılımcılar arasında Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn ve Ürdün Veliaht Prensi Hüseyin bin Abdullah yer aldı. Körfez İşbirliği Konseyi Genel Sekreteri Casım el-Budeyvi de toplantıya katıldı.
Avrupalı liderler, zirveyi politika tepkilerini koordine etme ve krizin ekonomik etkilerini sınırlama çabası olarak değerlendirdi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, “Avrupa daha fazla dahil olmalı” diyerek bölgedeki istikrarın ortak bir öncelik olduğunu vurguladı. Avrupa Komisyonu, son haftalarda enerji maliyetlerinin 24 milyar avro arttığını bildirerek görüşmelerin aciliyetine dikkat çekti.
Şara Güvenliğin Karşılıklı Bağımlılığına Vurgu Yaptı
Şara, zirve sırasında ve sonrasındaki basın toplantısında Avrupa ile Orta Doğu güvenliği arasındaki stratejik bağa dikkat çekti. “Avrupa kıtası ile bölgemizin güvenliği, bölünmez bir jeopolitik dengeyi temsil ediyor” dedi.
AB ile bölge ülkeleri arasındaki iş birliğinin enerji istikrarının korunması ve ticaret yollarının güvence altına alınması için hayati olduğunu belirten Şara, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının küresel tedarik zincirleri için “büyük bir tehlike” oluşturacağını ifade etti.
Suriye Cumhurbaşkanı ayrıca İşgalci İsrail’in Suriye topraklarına yönelik ihlallerine karşı AB’nin daha net bir tutum alması çağrısında bulundu. Bu tür eylemlerin istikrarı ve yeniden inşa çabalarını zayıflattığını belirterek, “Siyasi sürecin korunması, üzerinde yükseldiği toprağın korunmasıyla başlar” dedi. Şara, Suriye’nin rolünün değiştiğini ifade ederek ülkenin bir çatışma sahasından “güvenliğe köprü” haline gelmeyi hedeflediğini vurguladı.
AB Suriye ile Yeniden Yakınlaşma Sinyali Veriyor
Avrupalı yetkililer zirveyi, Şam ile ilişkileri derinleştirme yönünde bir fırsat olarak kullandı. Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, AB’nin “Suriye’nin yeniden inşası için atılan önemli adımları desteklediğini ve takdir ettiğini” söyledi.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Suriye ile AB arasında üst düzey bir toplantı planlandığını doğrulayarak iş birliğinin yeniden canlandırılması yönündeki beklentisini dile getirdi. Bu gelişme, taraflar arasındaki 1978 tarihli iş birliği anlaşmasının yakın zamanda yeniden devreye alınmasının ardından geldi.
Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ise diyalogun genişletilmesi çağrısında bulunarak Suriye’ye yönelik mevcut yaptırımların ele alınmasında “kademeli bir yaklaşım” gerektiğini ifade etti. Zirvede ayrıca enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve ekonomik dalgalanmaların önlenmesi için bölgesel ortaklıkların güçlendirilmesi konuları ele alındı.
Yeni Girişimler ve Diplomatik Sürecin Devamı
Şara, Orta Asya ve Körfez’i Avrupa’ya bağlayan bir transit merkez olarak Suriye’yi konumlandırmayı hedefleyen “Dört Deniz ve Dokuz Geçit” girişimini sundu. Bu önerinin ticaret ve enerji akışları için güvenli bir alternatif rota sağlayabileceğini belirtti.
Lefkoşa’daki toplantıyı “daha geniş bir diplomatik sürecin kendinden emin başlangıcı” olarak tanımlayan Şara, bir sonraki toplantının 11 Mayıs’ta Brüksel’de yapılacağını açıkladı. Bu toplantının Suriye-Avrupa arasında üst düzey siyasi diyalogu başlatması bekleniyor.
Zirvenin sonunda liderler, koordinasyonun sürdürülmesi gerektiğini vurguladı. Zorluklar devam etse de toplantı, ortak ekonomik ve güvenlik kaygılarının yaşandığı bir dönemde Suriye ile Avrupa arasındaki yakınlaşmanın arttığını ortaya koydu.
