Bu ayın başlarında Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, İsrail ile müzakerelerin “aktif şekilde sürdüğünü” ancak özellikle İsrail’in Suriye topraklarını işgali nedeniyle “önemli engellerle” karşı karşıya olduğunu söyledi. Anadolu Ajansına yaptığı açıklamada Şara, görüşmelerin “çıkmaza girmediğini ancak Suriye topraklarında bulunma ısrarı nedeniyle büyük zorluklarla ilerlediğini” ifade etti.
Şara ayrıca, tırmanmayı önlerken bölgesel istikrarı koruyacak “bir tür güvenlik anlaşması” arayışında olduklarını belirtti. Bu görüşmeler, Suriye’nin yıllar süren çatışmaların ardından yeniden yapılanma ve bölgesel entegrasyona yönelme çabalarının ortasında gerçekleşiyor. Şara, hükümetinin gerilimi azaltma çabalarını desteklemek için uluslararası aktörlerle diplomatik angajmanı tercih ettiğini vurguladı.
Yerleşimci İhlali Yeni Endişeler Doğurdu
Golan Tepeleri yakınlarında bir grup İsrailli yerleşimcinin Suriye topraklarına geçmesiyle gerilim arttı. Daily Sabah’a göre yaklaşık 40 yerleşimci Suriye içine birkaç yüz metre ilerledi, ardından İsrail güçleri müdahale etti. İsrail ordusu olayı “sivilleri ve askerleri tehlikeye atan suç teşkil eden bir eylem” olarak nitelendirdi ve kişileri İsrail makamlarına geri gönderdi. Grup içinde, Suriye sınırına yakın bölgelerde yerleşimlerin genişletilmesini savunan aşırı sağcı aktivistlerin bulunduğu bildirildi.
Analistler, bu tür olayların zaten kırılgan olan müzakereleri daha da karmaşık hale getirdiğini belirtiyor. Aaron Y. Zelin, X platformunda yaptığı değerlendirmede yerleşimci figürler ile hükümet yetkilileri arasındaki etkileşimin “bazılarının kabul etmek istemediğinden daha fazla meşruiyet ve destek anlamına geldiğini” ifade etti. Buna karşılık Elizabeth Tsurkov, karar alma yetkisinin esas olarak İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve danışmanlarının elinde toplandığını savundu.
Genişleme Planları Diplomasi Üzerindeki Baskıyı Artırıyor
Bu arada İsrail, işgal altındaki Golan Tepeleri’nde yasa dışı yerleşimlerin genişletilmesine yönelik uzun vadeli bir planı onayladı. Bu adımın Suriye’nin itirazlarını daha da artırması bekleniyor. İsrail basını, hükümetin bölgedeki altyapıyı ve nüfus artışını desteklemek amacıyla beş yıl içinde yaklaşık 334 milyon dolar ayırdığını bildirdi.
Yetkililer, planın Katzrin yerleşimini merkezi bir kentsel merkez haline getirmeyi ve bölgeye binlerce yeni sakin çekmeyi hedeflediğini belirtti. Bu plan, Netanyahu’nun bölgesel liderlerle yaptığı koordinasyon toplantılarının ardından geldi.
Uluslararası hukuka göre Golan Tepeleri, 1967 savaşından bu yana İsrail tarafından işgal edilen Suriye toprağı olarak kabul ediliyor ve buradaki yerleşim faaliyetleri yasa dışı sayılıyor. Şam yönetimi, bölge üzerindeki İsrail kontrolünü ve çevre alanlardaki genişleme ile işgali sürekli olarak reddediyor.
Bölgesel Diplomasi ve Sahadaki Gerçekler
Son diplomatik temaslar hem ilerlemeyi hem de sınırları ortaya koyuyor. Şara, Türkiye’de düzenlenen Antalya Diploması Forumu sırasında ABD temsilcisi Tom Barrack ile bir araya geldi ve İsrail ile ilişkiler dahil olmak üzere bölgesel güvenlik konularını görüştü. Bu görüşmeleri, yıllar süren çatışmaların ardından bölgeyi istikrara kavuşturma çabalarının bir parçası olarak değerlendirdi.
Ancak sahadaki gelişmeler, görüşmelerin seyrini belirlemeye devam ediyor. Birleşmiş Milletler gözetimindeki tampon bölgede İsrail askerî konuşlanmaları ve devam eden yerleşim girişimleri, temel anlaşmazlık noktaları olarak öne çıkıyor.
Müzakereler ilerledikçe diplomatik çabalar ile sahadaki uygulamalar arasındaki fark, olası bir anlaşmanın önündeki zorlukları ortaya koyuyor. Çözülemeyen toprak ve güvenlik meseleleri ise ilerleme ihtimalini test etmeye devam ediyor.
