Almanca yayımlanan ve CRISIS adlı yayın organına ait yeni bir araştırma raporu, PKK ve Suriye Demokratik Güçleri (SDG) bünyesindeki Suriye bağlantılı yapılar da dâhil olmak üzere, Kürt liderliğindeki silahlı grupların Suriye’de çocukları sürekli olarak saflarına katmasına yeniden dikkat çekiyor. Şubat 2025’te çekilen rapor, Fırat Nehri üzerindeki tartışmalı Tişrin Barajı yakınlarında Kadın Koruma Birlikleri’ne (YPJ) ait yeraltı üssünü belgeliyor.
Görüntülerde yer alan kadınların birçoğunun ergenlik çağında olduğu görülüyor. Bir savaşçının 17 yaşında olduğu doğrulandı. Özel görüşmelerde bazıları, 6 ila 10 yıldır bu birimin parçası olduklarını söyledi; bu da henüz reşit değilken silah altına alındıkları ihtimalini güçlendiriyor. Yaşları sorulduğunda, grup liderliği, SDG’ye bağlı bir basın görevlisinin röportajları izlemesi eşliğinde yanıt vermeyi reddetti.
Hak Raporlarıyla Desteklenen Bir Model
Bu sahneler, İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), Birleşmiş Milletler ve diğer gözlemcilerin kapsamlı bulgularıyla örtüşüyor. HRW, Ekim 2024 tarihli raporunda, Suriye’de Devrimci Gençlik Hareketi’nin (DGH) 12 yaşındaki kız ve erkek çocukları dahi silah altına aldığını, onları ailelerinden kopardığını ve ideolojik eğitime tabi tuttuktan sonra, çoğunluğu kız çocukları olmak üzere, SDG ile bağlantılı silahlı gruplara aktardığını bildirdi.
HRW Orta Doğu Direktör Yardımcısı Adam Coogle, bu uygulamanın çocukları ağır zararlara maruz bıraktığını söyledi. “DGH gibi grupların açık şekilde dahil olması ve her yıl devam eden çocuk alımı vakalarının sayısı, kritik bir başarısızlığa işaret ediyor” dedi.
Ocak ayında yayımlanan bir Birleşik Krallık hükümet raporuna göre, BM verileri de bu kaygıları destekliyor. BM Genel Sekreteri, 2023 yılında SDG ve bağlantılı gruplar tarafından gerçekleştirilen 231 çocuk askere alma vakasını doğruladı. Suriye İnsan Hakları Ağı ise Temmuz 2012 ile Haziran 2024 arasında YPG ve SDG tarafından en az 672 çocuğun silah altına alındığını kaydetti ve bu sistematik uygulamanın, SDG’nin Suriye’nin kuzeydoğusundaki kontrolünü pekiştirmesiyle genişlediğini belirtti.
Hak İddiaları ile Yaşanan Gerçeklik Arasındaki Çelişki
SDG ve PKK uzun süredir kendilerini kadın haklarının savunucusu ve Kürt özyönetiminin temsilcisi olarak tanıtıyor. Kadın savaşçılar sıkça güçlenmenin sembolleri olarak öne çıkarılıyor. Ancak çok sayıda uluslararası değerlendirme bu anlatıya itiraz ediyor.
AB İltica Ajansı’nın Aralık 2025 tarihli raporu, zorla silah altına alma vakalarının başlıca hedefinin Kürtler olduğunu, Hristiyanların ise belirgin biçimde daha düşük risk altında bulunduğunu ortaya koydu. Raporda, SDG ve YPG tarafından gerçekleştirilen zorla ve çocuk askere alma uygulamalarının uluslararası hukuk kapsamında zulüm niteliği taşıdığı sonucuna varıldı. En fazla etkilenen ailelerin Kürt Sünni Müslümanlar olması, seçici uygulama ve olası dini ayrımcılık sorularını gündeme getirdi.
HRW’ye konuşan aileler, çocuklarının okuldan ya da gençlik merkezleriyle bağlantılı kültürel etkinliklerden sonra ortadan kaybolduğunu anlattı. Birçoğu, SDG ya da özerk yönetim ofislerinin şikâyetleri kayda almayı ya da müdahale etmeyi reddettiğini söyledi.
Halep’teki Kayıp, Süregelen Etkiyi Gözler Önüne Seriyor
Konu geçmiş raporlarla sınırlı değil. Araştırmacı Gregory Waters, Halep’in Kürt nüfusun yoğun olduğu Şeyh Maksud ve Eşrefiyye mahallelerindeki çatışmalarla bağlantılı yakın tarihli bir vakaya dikkat çekti. Waters’a göre, 14 yaşındaki Amara Mahmud, bir yıldan kısa süre önce silah altına alındı ya da kaçırıldı ve daha sonra çatışmalarda hayatını kaybetti.
Waters, Mahmud’un önce Kobani’deki evinden alınarak SDG’ye bağlı İç Güvenlik Güçleri’ne, yani “Asayiş”e katıldığını, ardından Şeyh Maksud’a gönderildiğini söyledi. Kürt yayın organı Rudaw, Mahmud’un ailesine kendisini aramamaları yönünde konuştuğu görüntülerin de yer aldığı, ölümünü yücelten bir video yayımladı. Waters, bu video ve çevresindeki koşulların, çocuk askere alımında Asayiş liderliğinin rolüne işaret ettiğini belirtti.
Hukuk, Sorumluluk ve Dış Destek
15 yaşın altındaki çocukların silah altına alınması, uluslararası insancıl hukukun ihlali olup Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Roma Statüsü kapsamında savaş suçu teşkil ediyor. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’ye ek İhtiyari Protokol ise devlet dışı silahlı grupların 18 yaşın altındaki hiç kimseyi silah altına almasını yasaklıyor.
SDG, 2019 yılında çocuk asker alımını sona erdirmek için BM ile bir eylem planı imzaladı ve çocuk koruma ofisleri kurdu. Takip eden yıllarda yüzlerce çocuk terhis edilse de, BM raporları alımların sürdüğünü ve düzeltici adımların zayıflamasıyla 2022’de keskin biçimde arttığını gösteriyor. Alman araştırması ve Halep’teki son can kaybının da ortaya koyduğu üzere, ilan edilen demokratik idealler ile sahada Kürt çocuklarının karşı karşıya kaldığı gerçekler arasındaki uçurum hâlâ kapanmış değil.
