Suriye hükümetinin Tabka kenti ve Fırat Barajı üzerinde yeniden kontrol sağlamasıyla birlikte, ülke en kritik altyapı varlıklarından birini geri kazandı. 1978 yılında inşa edilen baraj, büyük bir hidroelektrik santraline ve bölgenin en büyük rezervuarlarından birine ev sahipliği yaparak Suriye’nin enerji ve su sistemlerinin temel taşlarından biri konumunda bulunuyor.
Stratejik Bir Ulusal Varlık
Fırat Barajı hayati bir çift role sahiptir. Sekiz türbin aracılığıyla toplam 880 megavat kurulu güce sahip elektrik üretirken, aynı zamanda Rakka, Deyrizor ve Haseke vilayetlerindeki geniş tarım alanları için sulama amaçlı su kaynaklarını düzenlemektedir. Baraj gölü 14,1 milyar metreküp depolama kapasitesine sahip olup, Suriye’nin su güvenliği açısından merkezi bir öneme sahiptir.
Yerel kaynaklara göre, yıllar süren ihmal nedeniyle kurtarılmadan önce fiili elektrik üretimi yaklaşık 200 megavata kadar düşmüştü. Suriye’nin ikinci en büyük hidroelektrik tesisi olan ve yaklaşık 630 megavat üretim kapasitesine sahip Tişrin Barajı da, Fırat havzasının ulusal enerji dengesi içindeki stratejik önemini ortaya koymaktadır.
Yıllar Süren Yoksunluk ve Hizmetlerin Silah Haline Getirilmesi
2017 yılından bu yana Fırat Barajı, SDG ve PKK bağlantılı milislerin kontrolü altında bulunuyordu. Bu süreçte milyonlarca Suriyeli düzenli elektrik ve sudan mahrum bırakıldı. Hayati hizmetlerin, kasıtlı ve seçici kısıtlamalar yoluyla siyasi pazarlık aracı olarak kullanıldığı bildirildi.
Tarım arazileri kurudu, sulama şebekeleri tahrip oldu, yaşam koşulları ağırlaştı ve gıda güvenliği giderek daha fazla tehdit altına girdi. Uzun süreli kesintiler, geçim kaynaklarını ve bölgesel istikrarı doğrudan etkileyerek tüm toplulukların zarar görmesine yol açtı.
Hidroelektrik Üretimde Keskin Düşüş
Yaşanan bozulma, ulusal üretim rakamlarında açıkça görülmektedir. 2005 yılında Suriye’nin hidroelektrik üretimi yaklaşık 4,33 milyar kilovat-saat (4.330.000 MWh) seviyesindeyken, 2022–2023 döneminde bu rakam yaklaşık 0,75 milyar kilovat-saat (750.000 MWh) düzeyine geriledi. Bu durum, yıllık yaklaşık 3,58 milyon MWh’lik bir kayba ve neredeyse yüzde 83’lük alarm verici bir düşüşe işaret etmektedir. Bu tablo, çatışma ve kötü yönetimin stratejik altyapı üzerindeki yıkıcı etkisini yansıtmaktadır.
Barajın kurtarılmasının ardından Suriye Enerji Bakanlığı, tam ulusal işletmeye dönüş için acil tedbirlerin alındığını duyurdu. Uzman teknik ekipler, yıllar süren ihmalin ardından önemli zorluklarla karşılaşmalarına rağmen inceleme ve onarım çalışmalarına başladı.
Öncelikli çalışmalar arasında hasar gören türbinlerin kapsamlı bakımı, elektrik ve mekanik sistemlerin rehabilitasyonu ile sürdürülebilir enerji üretimi ve su yönetimini sağlamak amacıyla işletme güvenliği standartlarının yeniden tesis edilmesi yer alıyor.
Suriye Ekonomisinin Kalbinin Yeniden Canlanması
Fırat Barajı’nın kurtarılması, Suriye ekonomisinin omurgalarından biri olan tarihi rolünün yeniden canlandırılması yönünde umutları artırıyor. İstikrarlı su düzenlemesi tarımsal toparlanma ve gıda güvenliği için hayati önem taşırken, elektrik üretiminin yeniden başlaması sanayi, kamu hizmetleri ve hane halkı ihtiyaçlarını destekliyor.
Çalışmalar ilerledikçe, barajın tam kapasiteyle yeniden faaliyete geçmesinin vatandaşların günlük sıkıntılarını hafifletmesi, bölgesel toparlanmayı desteklemesi ve Suriye genelinde istikrar ile uzun vadeli kalkınmanın yeniden tesisine belirleyici katkı sağlaması bekleniyor.
