Dikkat çekici bir diplomatik gelişme olarak, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Suriye için 2026 İnsani İhtiyaçlar ve Müdahale Planı’nı destekleme konusunda nadir bir uzlaşı sergiledi. Üyeler ayrıca ülkenin egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygıyı yeniden teyit ederken, tekrarlanan İşgalci İsrail ihlallerinin sona erdirilmesi çağrısında bulundu.
Oturum, önemli hükümetlerin Şam’a bakışında daha geniş bir değişimi yansıttı. ABD’nin BM Daimi Temsilci Yardımcısı Tammy Bruce, Suriye’nin son 18 ayda önemli ölçüde değiştiğini belirterek ülkeyi “terörle mücadelede aktif bir ortak” olarak tanımladı. Yetkili, sınır güvenliğini güçlendirmek ve uyuşturucu ile silah kaçakçılığını engellemek amacıyla Lübnan, Ürdün ve Irak ile yürütülen koordinasyona dikkat çekti.
Birleşik Krallık Daimi Temsilcisi, Ahmed Şara’nın Londra’ya yaptığı son ziyareti ikili ilişkilerde bir dönüm noktası olarak nitelendirdi. Fransa da benzer bir tutum sergileyerek Suriye’nin terörle mücadele ve çocukların silahlı gruplara katılımını önleme çabalarını övdü ve ülkenin bölgesel güvenlikte yapıcı bir rol oynamayı hedeflediğini belirtti.
Rusya ve Çin, Suriye’nin ulusal birliğine desteklerini yineledi. Pekin, Suriye’nin uluslararası sisteme artan entegrasyonunu memnuniyetle karşıladığını ifade etti. Pakistan, Danimarka ve Yunanistan ise Suriye’de istikrarın daha geniş bölgesel güvenlik açısından kritik olmaya devam ettiğini vurguladı.
İnsani İlerleme Devam Eden İhtiyaçlarla Karşı Karşıya
Diplomatik ilerlemeye rağmen insani zorluklar önemli ölçüde devam ediyor. Danimarka temsilcisi, Aralık 2024’ten bu yana 1,9 milyondan fazla ülke içinde yerinden edilmiş kişinin ve 1,6 milyon mültecinin evlerine döndüğünü bildirdi. Bu rakamlar ilerlemeye işaret etse de birçok bölgede temel hizmetler ve kaynaklar hâlâ yetersiz.
BM Acil Yardım Koordinatörü Tom Fletcher, önümüzdeki aylarda insani operasyonların sürdürülebilmesi için en az 1,5 milyar dolara ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Ayrıca acil ve hayat kurtarıcı programları desteklemek amacıyla 146 milyon dolarlık ek finansman sağlandığını duyurdu.
İsrail İhlallerine Kınama
Konsey üyeleri, Suriye topraklarına yönelik tekrarlanan İsrail ihlallerine ilişkin güçlü endişelerini dile getirdi. Pakistan, Bahreyn, Rusya, Çin, Danimarka, Somali ve Letonya temsilcileri, BM Genel Sekreter Yardımcısı Özel Temsilci Claudio Cordone ile birlikte “neredeyse günlük ihlaller” ve “kışkırtıcı uygulamalar” olarak tanımlanan eylemleri kınadı. Cordone, 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’na uyulması çağrısında bulundu.
Suriye İç Gelişmeleri Vurguluyor
Suriye’nin BM Daimi Temsilcisi İbrahim Olabi, hükümetinin geçiş dönemi adaletine bağlılığını yineledi. Han Şeyhun, Duma, Humus ve Şam’daki geçmiş suçlara atıfta bulunarak hesap verebilirlik çabalarının süreceğini belirtti.
Olabi ayrıca ABD askeri üslerinin Suriye kontrolüne devredilmesi ve SDG’nin ulusal yapılara entegrasyonu gibi son iç gelişmelere de dikkat çekti. Haseke vilayetinde parlamento seçimlerine hazırlıkların sürdüğünü ifade etti.
Kapanış konuşmasında Olabi, insani yardımların artırılması, yaptırımların kaldırılması ve İsrail’in “saldırgan politikalarının” sona erdirilmesi çağrısında bulundu. Suriye’nin son adımlarını uluslararası toplum için bir sınav olarak nitelendirerek, küresel aktörlerin bundan sonra hangi adımları atacağını sordu.
Çocuklar Savaş Kalıntılarından Kaynaklanan Risklerle Karşı Karşıya
Sivillerin, özellikle çocukların güvenliği konusundaki endişeler sürüyor. BM Çocuklar ve Silahlı Çatışma Özel Temsilcisi Vanessa Frazier, patlamamış mühimmat ve diğer savaş kalıntılarının ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirtti.
Suriye hükümetinin bu sorunu ele alma konusundaki taahhüdünü memnuniyetle karşıladığını ifade eden Frazier, mevcut kapasitenin yetersiz olduğunu söyledi. Çocukların silahlı gruplara katılımının önlenmesi ve patlamamış mühimmat kaynaklı risklerin azaltılması için kapsamlı bir plan çağrısında bulunarak, sürdürülebilir uluslararası desteğin gerekliliğini vurguladı.
