Yıl sonuna kadar uygulanması öngörülen 10 Mart anlaşmasının son tarihine bir haftadan az bir süre kala, Şam ile Suriye Demokratik Güçleri arasındaki görüşmeler, her iki tarafın da diyaloğa bağlılık yönündeki kamuoyuna açık açıklamalarına rağmen tıkanmış durumda. Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile SDG komutanı Mazlum Abdi tarafından imzalanan anlaşma, sekiz maddeden oluşuyor ve en dikkat çekici maddesi, SDG’nin askeri ve sivil kurumlarının yıl sonuna kadar devlet yapıları içine entegre edilmesini öngörüyor.
Suriyeli yetkililer ise gelinen noktada ilerlemenin yetersiz kaldığını belirtiyor. Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkili, 26 Aralık’ta SANA’ya yaptığı açıklamada, entegrasyona ilişkin tartışmaların “teorik” düzeyde kaldığını ve net yürütme adımlarından yoksun olduğunu söyledi. Yetkili, devlet denetimi dışında kalan güvenlik ve idari yapıların varlığını sürdürmesinin istikrarı zedelediğini ve SDG’nin taahhütlerini yerine getirme konusundaki ciddiyetine dair şüpheler doğurduğunu ifade etti.
Şam ve SDG’den Çelişkili Mesajlar
Abdi, perşembe günü Tabka’da SDG danışma organının toplantısında yaptığı konuşmada, güçlerin entegrasyonu ile sınır kapıları ve doğal kaynakların yönetimi konusunda Şam ile “ortak bir anlayış” bulunduğunu söyledi. Bu kaynakların tüm Suriyelilere ait olduğunu vurgulayan Abdi, anayasal meselelerin daha fazla zaman ve daha derin bir diyalog gerektirdiğini belirterek, merkezi bir Suriye devleti içinde adem-i merkeziyetçi bir yapının uygulanabilir bir çerçeve sunduğunu savundu.
Şam ise bu değerlendirmeyi reddetti. Dışişleri Bakanlığı kaynağı, adem-i merkeziyet çağrılarının idari düzenlemelerin ötesine geçtiğini ve siyasi ile güvenlik alanlarında bölünmeleri kalıcı hale getirme riski taşıdığını söyledi. Ayrıca petrol kaynaklarının tüm Suriyelilere ait olduğu yönündeki açıklamaların, gelirler devlet bütçesi dışında tutulduğu sürece inandırıcılıktan uzak olduğunu ekledi.
Bağımsız Kürt Hareketi Koordinatörü Zaid Safuk, The New Arab’a yaptığı değerlendirmede, uluslararası baskının her iki tarafı da gerilimi düşürmeye ittiğini, ancak ardından yaşanan gelişmelerin 10 Mart anlaşmasının bazı bölümlerini “fiilen geçersiz kıldığını” söyledi. Safuk, bir anlaşmanın hızla sonuçlandırılabileceğini, ancak uygulamanın aylar hatta yıllar sürebileceğini ifade etti.
İddia Edilen İhlaller ve Sivil Kayıplar
Müzakereler aksarken, SDG kontrolündeki bölgelerde şiddet olaylarına ilişkin haberler yeniden gündeme geldi. Gazeteci Musa el-Halef, The New Arab’a yaptığı açıklamada, SDG güçlerinin salı günü Rakka’nın doğusundaki Cedide Kehit’te düzenlenen bir baskında aynı aileden üç kişiyi yargısız infaz ettiğini söyledi. Hayatını kaybedenlerin yetmişli yaşlarında bir kadın, kırklı yaşlarında bir erkek ve 27 yaşında bir erkek olduğu, yerel bir fırında çalıştıkları ve silahlı gruplarla bağlantılarının bulunmadığı bildirildi. El-Halef, baskının IŞİD hücrelerinin takibi gerekçesiyle yapıldığını ve uluslararası koalisyon güçlerinin de operasyona katıldığını aktardı.
SDG ise Deyrizor’da ayrı operasyonlarda IŞİD hücrelerinin dağıtıldığını duyurdu. Ancak özel kaynaklar, bu baskınlarda sivillerin de hayatını kaybettiğini söyledi. Halep’te ise SDG, Suriye hükümet güçlerini Cemiliye mahallesini bombalamakla suçladı; olayda bir kişinin öldüğü, 19 kişinin yaralandığı ileri sürüldü. Acil Durum ve Afet Yönetimi Bakanı Raed el-Salih ise X üzerinden yaptığı açıklamada, gerçekte SDG ateşinin üç kez kurtarma ekiplerini hedef aldığını ve iki personelin yaralandığını belirtti.
Son Tarih Yaklaşırken Uluslararası Baskı
Saha kaynakları, SDG’nin Halep ve Deyrizor yakınlarındaki cephe hatlarına yeni takviyeler sevk ettiğini bildirirken, Suriye ordusu yetkilileri “her türlü tırmanmaya” karşılık vermeye hazır olduklarını söyledi. Ortak uygulama komitelerinin oluşturulması için belirlenen son tarihe günler kala, uluslararası aktörler itidal ve ilerleme çağrılarını sürdürüyor. Hem Şam hem de SDG, diyaloğun tercih edilen yol olmaya devam ettiğini vurguluyor. Ancak süre dolarken, 10 Mart anlaşmasının entegrasyon için hâlâ geçerli bir çerçeve sunup sunamayacağı belirsizliğini koruyor.
