Suriye Dışişleri Bakanı Es’ad Şeybani, Almanya veya diğer Avrupa ülkeleriyle büyük sayıda Suriyeli mültecinin derhal geri dönüşüne ilişkin resmî bir anlaşma yapıldığı yönündeki haberleri yalanlayarak, zorla geri göndermelerin Suriye’de istikrarsızlığa yol açabileceği uyarısında bulundu.
Şeybani, Brüksel’de düzenlenen AB-Suriye Ortaklık Koordinasyon Forumu sırasında Euronews’e verdiği röportajda, Avrupalı yetkililerle yapılan görüşmelerin yalnızca yeniden inşa çalışmalarını engellemeyecek gönüllü dönüşler için düzenli bir mekanizma oluşturulmasına odaklandığını söyledi.
Şeybani, Şam yönetiminin hızlı veya düzensiz geri dönüşleri desteklemediğini vurguladı. Suriyelilerin ancak yeterli ekonomik, yaşam ve güvenlik koşulları sağlandığında sürdürülebilir şekilde dönebileceğini belirterek, “Suriyelilerin istemsiz ve onursuz şekilde geri gönderilmesinin kaosa yol açacağı konusunda uyardık” dedi.
Ayrıca Suriye’nin, özellikle AB’den olmak üzere, geri dönenler ve yeniden inşa için uygun koşulların oluşturulmasına yönelik uluslararası desteğe ihtiyaç duyduğunu söyledi. Bakan, Avrupa’dan dönmesi beklenen Suriyelilerin sayısına ilişkin herhangi bir anlaşma bulunmadığını da ifade etti. Şeybani’ye göre Suriye hükümeti “aceleci” veya “düzensiz” geri dönüş çabalarını teşvik etmiyor.
Suriye’nin Güvenlik Durumu Üzerine Tartışmalar
Şeybani, Suriye’nin geri dönüş için hâlâ güvenli olmadığı yönündeki iddiaları reddetti. Avrupa’da birçok Suriyeli için iltica başvurularının askıya alınmasının, Avrupa hükümetlerinin artık Suriye’deki koşulları önceki yıllara göre daha istikrarlı gördüğünü gösterdiğini savundu. Aynı zamanda hazırlık veya destek olmadan gerçekleştirilecek zorunlu geri dönüşlerin ülke içindeki insani durumu kötüleştirebileceği konusunda uyardı.
Barınma, hizmetler ve iş imkanları yetersiz kalırsa baskı altında dönen mültecilerin Suriye içinde yeniden yerinden edilmiş kişilere dönüşebileceğini söyledi. Açıklamalar, birçok Avrupa hükümetinin Suriyeli sığınmacılar ve mülteci statüsü incelemelerine ilişkin politikaları tartışmayı sürdürdüğü bir dönemde geldi.
Ekonomik Toparlanma Hâlâ Kırılgan
Şeybani röportaj sırasında daha geniş bölgesel gelişmelere ve bunların Suriye ekonomisi üzerindeki olası etkilerine de değindi. İran ile ABD arasında yaşanabilecek herhangi bir askeri çatışmanın, Suriye’nin kırılgan toparlanma sürecini ciddi şekilde etkileyebileceği uyarısında bulundu.
“Şu anda Suriye ekonomisini yeniden inşa etme ve bölge genelinde ekonomik ortaklıkları yeniden kurma sürecindeyiz” dedi. “Bu büyüklükteki herhangi bir savaş veya çatışma bizim üzerimizde de büyük ekonomik etkiler oluşturur,” dedi.
Şeybani, Suriye hükümetinin istikrarı korumak ve yeniden inşa çabalarını desteklemek amacıyla ülkeyi bölgesel çatışmalardan uzak tutmayı hedefleyen bir politika izlediğini söyledi.
Suriye Diplomasi Yoluyla İstikrar Arıyor
Dışişleri Bakanı ayrıca Suriye’nin, egemenlik ve bölgesel istikrara dayalı bir güvenlik anlaşmasını İşgalci İsrail ile istediğini doğrularken, askeri veya siyasi baskıyla dayatılan normalleşmeyi reddettiklerini ifade etti.
Şeybani, İşgalci İsrail’i Aralık 2024’ten bu yana altyapıyı hedef alan saldırılarla Suriye’nin istikrarını baltalamakla suçladı. İşgalci İsrail’in 2024’ten beri işgal ettiği bölgelerden çekilmesi çağrısını yineledi ve Şam yönetiminin ABD arabuluculuğunda yürütülen müzakerelere katıldığını açıkladı.
Röportaj, Avrupa Konseyi’nin AB-Suriye iş birliği anlaşmasının tam uygulanmasına yeniden başlanacağını duyurduğu Brüksel’deki üst düzey AB-Suriye toplantısının ardından geldi. Bu adımın, ikili ticaret ve iş birliğinin genişlemesinin önünü açacağı belirtildi.
